Appendices 234 komt. Voorafgaand aan de CT-scan worden kleine goudstaafjes (goudmarkers) in de prostaat ingebracht. Met behulp van deze goudmarkers kan voor iedere bestralingssessie de positie van de prostaat worden gecontroleerd. Tussen bestralingssessies op verschillende dagen (interfractie), maar ook gedurende een bestraling (intrafractie), kunnen er veranderingen in de anatomie optreden. Niet alleen kan het doelgebied verplaatsen ten opzichte van omliggende structuren, maar ook kan het doelgebied vervormen. Daarnaast kunnen ook de omliggende risico-organen, zoals de blaas en endeldarm, verplaatsen en/of vervormen. Wanneer hier niet op wordt geacteerd, kan er een verschil ontstaan tussen de vooraf geplande dosis en de daadwerkelijk afgeleverde stralingsdosis. Bij korte bestralingsschema’s, zoals stereotactische bestraling, heeft een afwijking tijdens één fractie al snel een groot (negatief) effect. Om te voorkomen dat het doelgebied – de tumor – onvoldoende straling ontvangt, wordt een foutmarge (Planning Target Volume ofwel PTV) gebruikt. Helaas bevindt zich binnen deze foutmarge ook gezond weefsel, zoals de blaas en de endeldarm. MRI-gestuurde radiotherapie De klinische introductie van magnetic resonance imaging (MRI)-gestuurde bestralingstoestellen, zoals de 1.5 Tesla (T) MR-Linac, heeft het mogelijk gemaakt om nog preciezere bestralingsbehandelingen te kunnen aanbieden. Een 1.5 T MR-Linac combineert een 1.5 T MRIscanner met een bestralingstoestel. Hierdoor is het mogelijk om zowel voor als tijdens de bestralingsbehandeling hoge-resolutie MRI-beelden te maken. Daarmee kunnen de tumor, prostaat en omliggende risico-organen goed in beeld worden gebracht. Doordat er ook MRI scans tijdens de bestraling kunnen worden gemaakt, kan de beweging van de prostaat, tumor en omliggende organen worden gevolgd. Op het moment van schrijven kunnen 1.5 T MR-Linac systemen gebruikt worden om iedere dagelijkse bestraling aan te passen aan de anatomie op dat moment. Door dagelijks het bestralingsplan aan te passen, wordt een hogere precisie bereikt ten opzichte van conventionele bestralingsbehandelingen zonder dagelijkse aanpassingen aan anatomische veranderingen. In theorie leidt dit onder andere tot minder bijwerkingen. Ondanks de reeds wijdverspreide introductie van MRI-gestuurde bestraling voor de behandeling van prostaatkanker, ontbreekt vooralsnog het bewijs van de toegevoegde waarde van deze nieuwe techniek met betrekking tot kankeruitkomsten en bijwerkingen. Daarnaast zijn er verdere technologische ontwikkelingen nodig, zoals het aanpassen van de bestralingsbehandeling in geval van anatomische veranderingen gedurende de daadwerkelijke bestraling. Hierdoor zal de tumor optimaal behandeld kunnen worden, terwijl risico-organen zoveel mogelijk worden gespaard. Dit zal het mogelijk en verantwoord maken om bijvoorbeeld een zeer hoge dosis bestraling in slechts een of twee bestralingssessies te geven met zeer kleine foutmarges (< 2 mm). Het onderzoek dat in dit proefschrift beschreven wordt, heeft als doel een bijdrage te leveren aan de klinische implementatie en evaluatie van MRI-gestuurde bestraling voor de behandeling van gelokaliseerde prostaatkanker. Hiervoor worden technologische ontwikkelingen gepresenteerd en (vroege) klinische uitkomsten geëvalueerd. In deel I van dit proefschrift ligt de focus op MRIgestuurde stereotactische bestraling van gelokaliseerde prostaatkanker. In deel II ligt de focus op MRI-gestuurde bestraling van lokaal teruggekeerde prostaatkanker na eerdere bestraling.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTk4NDMw