233 NEDERLANDSE SAMENVATTING (Summary in Dutch) De incidentie van prostaatkanker is hoog: bij ongeveer een op de negen mannen wordt tijdens zijn leven de diagnose prostaatkanker gesteld. Hoewel prostaatkanker veel voorkomt, is het in veel gevallen goed te behandelen. Wanneer de prostaatkanker beperkt blijft tot de prostaat (gelokaliseerd) dan is de kans op genezing heel erg hoog en – in geselecteerde patiënten – onafhankelijk van het type behandeling. Indien er wordt gekozen voor behandeling, ondergaan patiënten met prostaatkanker meestal een operatie of bestralingsbehandeling (radiotherapie). Binnen de radiotherapie kunnen patiënten met inwendige bestraling (brachytherapie) of uitwendige bestraling behandeld worden. Bij brachytherapie worden radioactieve zaadjes via holle buisjes in de prostaat gebracht, waarmee de tumor van binnenuit wordt bestraald. Bij uitwendige bestraling wordt de tumor van buitenaf bestraald, waarbij de straling vanuit meerdere richtingen door het lichaam gaat en de hoogste stralingsintensiteit wordt gefocust op de tumor. Hiervoor wordt een linear accelerator ofwel linac gebruikt. Afhankelijk van de risicoclassificatie wordt radiotherapie gecombineerd met antihormonale behandeling. Conventionele beeldgestuurde radiotherapie en hypofractioneren De radiotherapie heeft de afgelopen decennia enorme ontwikkelingen doorgemaakt. Dit begon met de introductie van beeldgestuurde radiotherapie, waarbij beeldvorming gebruikt wordt om de bestralingsdosis nauwkeuriger op de juiste plek af te leveren. Samen met ontwikkelingen in de bestralingstechnieken die de precisie van de stralingsafgifte hebben vergroot, heeft beeldgestuurde radiotherapie geleid tot een overtuigende afname van bijwerkingen van de bestraling. Naast verbeteringen in beeldvorming en het afleveren van de straling, heeft er ook een verschuiving plaatsgevonden op het gebied van het aantal bestralingsbehandelingen. Waar patiënten met prostaatkanker voorheen met 35 of meer bestralingen (fracties) behandeld werden, worden patiënten met een beperkt risico prostaatkanker tegenwoordig vaak in slechts vijf fracties behandeld. Het toewerken naar steeds minder bestralingssessies wordt ook wel hypofractioneren genoemd. Hierbij is er ook een toename te zien in de hoeveelheid straling (dosis, uitgedrukt in de hoeveelheid Gray ofwel Gy) die per bestralingsbehandeling wordt afgegeven, met tegenwoordig vaak een dosis van 7.0 Gy of meer. Hoge-precisie bestraling met een hoge dosis in weinig fracties (vijf of minder) wordt stereotactische bestraling genoemd. Met het streven om steeds kortere bestralingsschema’s met een hogere stralingsdosis per fractie toe te passen, wordt de precisie van de bestraling steeds belangrijker. Voor een bestralingsbehandeling op een conventioneel bestralingsapparaat wordt één behandelplan gemaakt op basis van een computed tomography (CT)-scan die voorafgaand aan de behandeling wordt verkregen. Hierop wordt berekend hoeveel dosis er in het doelgebied en in de omliggende organen (risico-organen) A
RkJQdWJsaXNoZXIy MTk4NDMw