262 Hoofdstuk 10 ‘De kant van het ongeorganiseerde en het verraad wordt in deze roman naar voren gebracht. Dat is wel apart voor de tijd waarin het boek is uitgebracht, want na de oorlog gingen de meeste boeken over de heldenkant van het verzet. Het beeld is dus de ongeorganiseerde kant van het verzet en dat is meer kenmerkend voor een langere periode na de oorlog toen er op een meer genuanceerde manier naar gekeken werd.’ (Leerling 6) In Lessenreeks 1 kwam geen van de 32 leerlingen bij deze vraag tot een dergelijk inzicht. Dat 11 van de 54 leerlingen hier in Lessenreeks 2 wel in slagen, wettigt mijns inziens de conclusie dat de wijzigingen in de opdracht ertoe hebben geleid dat leerlingen die de capaciteit hebben om op een letterkundig leesniveau na te denken over literatuur, hiertoe nu ook daadwerkelijk worden uitgenodigd. Opdracht binnen het systeemperspectief Bij de opdracht binnen het systeemperspectief (les 2) moesten de leerlingen een inzicht verwoorden over de invloed van het vertelperspectief op de manier waarop De donkere kamer van Damokles gelezen wordt. 39 van de 50 leerlingen die deze opdracht gemaakt hebben, laten een reflecterend leesniveau zien. Ze reflecteren over de invloed van het vertelperspectief op de beleving van de lezer, maar gaan niet in op de rol van de verteller die bepaalt hoe de beleving van de lezer wordt beïnvloed. Een voorbeeld: ‘Dit alles laat mij over de invloed van het vertelperspectief op de manier waarop je de roman leest zien dat het vertelperspectief invloed heeft op het vormen van empathie voor een persoon. Als je als lezer de gedachten van iemand direct meekrijgt door hij-vorm, zoals bij Osewoudt, kan je de gedachtegang van iemand volgen waardoor je meeleeft, maar als het perspectief bij iemand anders ligt, kan je juist weer minder empathie krijgen voor een persoon.’ (Leerling 18) Bij de leerlingen die in hun inzicht een reflecterend leesniveau laten zien, heeft dit inzicht soms ook een moreel karakter. Bijvoorbeeld: ‘Dit alles laat mij over de invloed van het vertelperspectief op de manier waarop je de roman leest zien dat ik nooit zomaar uit moet gaan van goed of kwaad omdat het perspectief het zo schetst, bij sommige perspectieven wordt nou eenmaal niet alles verteld. Daarom is het belangrijk om goed na te denken.’ (Leerling 38)
RkJQdWJsaXNoZXIy MTk4NDMw