236 Hoofdstuk 9 komt niet tot een overkoepelend, nieuw inzicht. Ook veel andere leerlingen blijken het lastig te vinden om op basis van de verworven inzichten een overkoepelende conclusie te formuleren. Negen leerlingen hebben de opdracht niet op de juiste manier uitgevoerd en geven een samenvatting of oordeel of een verslag van de eigen leeservaring. Een voorbeeld: ‘Mijn onderzoek binnen de vier perspectieven heeft me laten zien dat De donkere kamer van Damokles meer dan een leuk verhaal is. Ik heb voor het gebruiken van de vier perspectieven nooit verder gedacht dan dat het een verhaal is om mensen te vermaken. Nadat ik de vier perspectieven heb bekeken ben ik erachter gekomen dat elk woord zoveel zorgvuldiger is gekozen dan dat ik dacht. Elk woord voegt namelijk iets toe aan het verhaal en is er ook bewust in gedaan. Nu denk ik tijdens het lezen van een boek na over de keuzes die de schrijver heeft gemaakt, door personages op een bepaalde manier af te beelden of door de huidige leefsituatie op een bepaalde manier te schetsen. Ook wordt er over nagedacht over gebeurtenissen in bepaalde tijden en de reacties daarop. Ik denk dus dat ik op een andere manier ben gaan lezen. Namelijk een meer beschouwende manier.’ (Leerling 28) De overige 23 leerlingen hebben zich redelijk aan de opdracht gehouden en een poging gedaan om een overkoepelend inzicht te formuleren, maar de meerderheid slaagt er niet in om een persoonlijke conclusie te trekken die nieuw is. Vaak worden de eerder verworven inzichten in iets andere bewoordingen herhaald. Een voorbeeld: ‘Mijn onderzoek binnen de vier perspectieven heeft me laten zien dat De donkere kamer van Damokles een roman is die als ‘eye opener’ is. De schrijver laat zien dat je niet altijd alles moet geloven wat je is voorgeschoteld. Zo krijgen we vaak te horen dat het verzet altijd de grote helden waren die als grote moraalridders Nederland wilde bevrijden, terwijl deze mensen vaak nutteloze moorden uitvoerden die nergens voor nodig waren en gezinnen is stukken scheurden. Ook laat de schrijver zien hoe de perspectieven anders kunnen zijn in een maatschappelijke context. Zo vond Celia Henri pervers, omdat hij durfde om openlijk over seks te praten (misschien wel in een hele directe manier) en wilde Osewoudt gewoon een leuke tijd hebben. Thuis waren ze niet zo religieus en al veel progressiever dan het gemiddelde Nederlandse gezin. Ook laat de schrijver ons twijfelen over onszelf en wat we zelf hebben gelezen. Kortom, hij probeert ons duidelijk te maken dat goed of slecht niet bestaat en dat je altijd je standpunt vanuit een andere hoek moet kunnen zien, een boodschap die vandaag de dag nog steeds belangrijk is.’ (Leerling 16)
RkJQdWJsaXNoZXIy MTk4NDMw