220 Hoofdstuk 9 dit inzicht op deze manier onder woorden brengt. Wel zijn er leerlingen die benoemen dat de auteur hier iets doet wat uitzonderlijk is, maar vaak beschrijven ze het perspectief dat de auteur op de historische werkelijkheid geeft als een vorm van ‘waarheid’ (en niet als een ander perspectief op de werkelijkheid). Een voorbeeld van zo’n antwoord is: ‘Het laat mij zien dat in de roman zonder moeite wordt gesproken over de moorden die de verzetsstrijders hebben gepleegd. Dat was voor de tijd dat het boek werd geschreven niet normaal. De auteur wil hiermee een zo duidelijk mogelijk beeld schetsen over hoe de verzetsstrijders te werk gingen en wat ze allemaal hebben verricht. Hij was niet bang om hier over te schrijven, terwijl veel Nederlanders in die tijd hier geen woord over wilden spreken.’ (Leerling 30) Ook een andere leerling geeft aan dat er in het fragment een reëel beeld wordt geschetst van de tijd in de oorlog: ‘De auteur is hierbij vooruitstrevend. Dit is namelijk een vorm van kritiek in die tijd. De auteur had een eigen mening die hij laat zien. Het is dus een reëel beeld van de tijd in de oorlog.’ (Leerling 31) Zowel leerling 1 als leerling 2 benoemt dat er in de roman op een andere manier over het verzet geschreven wordt dan in de bronnen. Leerling 1 presenteert wat in de roman staat als de visie van de auteur of een bewuste keuze en niet als fictie: ‘Want volgens de auteur van het boek doden de mensen in het verzet zomaar anderen.’ Leerling 2 ziet wel in dat het in de roman gaat om fictie: ‘De auteur heeft Osewoudt beschreven als een persoon die alles zou doen voor Dorbeck, omdat hij net zoals Dorbeck wil zijn; iemand die vecht voor zijn vaderland.’ Tien andere leerlingen doen dit ook. Zij benoemen dat er in de roman bewust een contrast met ‘de werkelijkheid’ wordt geschetst. Ze gebruiken in zekere zin de aangeleverde bronnen als de werkelijkheid waarmee ze de (fictionele) roman vergelijken. Een voorbeeld: ‘Ik heb geleerd dat de auteur in deze roman de verzetsstrijders neerzet als mensen die koste
RkJQdWJsaXNoZXIy MTk4NDMw