255 De tweede onderzoekscyclus: een volledige opdrachtenreeks Tabel 10.2 Opzet en opdrachten van de tweede versie van de lessenreeks Opzet per les Opdracht Les 1 -Introductie (video) -Klassikale videopresentatie van deel 1 van de roman -Opdracht 1: historisch perspectief Een redenering opzetten met de vraag: Hoe verhoudt het beeld dat Hermans in dit fragment en in de rest van de roman geeft van het verzet zich tot het beeld dat je kent uit films en romans over de Tweede Wereldoorlog? Het gegeven fragment gaat over een verzetsactie van Osewoudt en een vrouwelijke partner waarbij complicaties optreden. De gegeven bron is een fragment uit een artikel in Het historisch nieuwsblad (Van den Burg, 2018) waarin de auteur de oorglogsfilm Bankier van het verzet ‘eindelijk weer eens een echte heldenfilm’ noemt. Stap 2 en 3 van het stappenplan zijn gegeven. Het beoogde inzicht is dat het beeld van oorlog en verzet dat Hermans schetst, afwijkt van het ‘heroïsche beeld’ in andere romans en films. Les 2 -Klassikale videopresentatie van deel 2 van de roman -Opdracht 2: systeemperspectief Een redenering opzetten met de vraag: Welke invloed heeft het vertelperspectief op de manier waarop je De donkere kamer van Damokles leest? Het gegeven fragment gaat over het moment dat Osewoudt in een kliniek zijn dode kind ziet. De verteller vertelt in de hij-vorm over de belevenissen en gedachten van Osewoudt, maar geeft op sommige momenten ook een interpretatie, wat ook subjectiviteit impliceert. De gegeven bron is een artikel over de film Saving private Ryan in Trouw (Sierksma, 1998) waarin de auteur duidelijk maakt dat objectiviteit niet mogelijk is: er is altijd de verteller die bepaalt hoe je iets ziet. Ter illustratie wordt een kort fragment gegeven uit de film waarin de soldaten landen op het Normandische strand. Stap 2 van het stappenplan is gegeven. Het beoogde inzicht is dat lezers van romans of kijkers van films alles altijd door de ogen van de verteller zien. Zodoende is objectiviteit in boeken en films in feite altijd een illusie. Een ander inzicht dat verworven kan worden is dat in de roman een manier van vertellen gebruikt die de lezer op het verkeerde been zet. Les 3 -Klassikale videopresentatie van deel 2 van de roman -Opdracht 3: sociaalcultureel perspectief Een redenering opzetten met de vraag: Hoe schuldig of onschuldig is Osewoudt? Het gegeven fragment is een brief die Osewoudt schrijft aan Marianne als hij gevangen wordt gehouden als landverrader. Hij bepleit hierin zijn onschuld. De gegeven bron is een deel van een reportage van RTV Oost (2020) over een NSB’er die vermoord werd door dorpsgenoten die direct na de oorlog als helden vereerd terwijl historisch onderzoek laat zien dat dit te betwijfelen valt. De onderdelen beschrijven en analyseren van stap 2 van het stappenplan zijn gegeven. Het beoogde inzicht is dat de roman laat zien dat het onderscheid tussen schuld en onschuld en goed en kwaad diffuus is en opvattingen hierover grotendeels worden bepaald door sociaal-culturele omstandigheden. Les 4 -Klassikale videopresentatie van deel 4 van de roman -Opdracht 4: individueel perspectief Een redenering opzetten met de vraag: Welk effect hebben de andere visies op het verhaal op jou als lezer? Het gegeven fragment betreft een ontmoeting tussen Osewoudt en psychiater Lichtenau die denkt dat Osewoudt Dorbeck verzonnen heeft. De gegeven bron 1 is een afbeelding van Eschers ‘Relativiteit’ met een fragment uit een artikel in de Volkskrant (Pontzen, 2018) waarin de auteur aangeeft dat je je bij deze tekening blijft verwonderen, er niet uitkomt en alleen meer vragen krijgt. De gegeven bron 2 is een artikel uit het Algemeen Dagblad (Zagt, 2017) waarin wordt uitgelegd dat mensen zo graag kijken naar misdaadseries vanwege de bevredigende, hapklare uitkomst. Bij deze opdrachten voeren de leerlingen alle redeneerstappen zelfstandig uit. Het beoogde inzicht is dat de auteur bewust desoriëntatie creëert bij lezers door de constructie van de roman. Les 5 -Eindopdracht (antwoord op de hoofdvraag) Een eindopdracht maken volgens de volgende drie stappen: 1. Inzichten doornemen en overeenkomst(en) bepalen. 2. Op basis van de inzichten de hoofdvraag beantwoorden. 3. Een vervolgvraag stellen over De donkere kamer van Damokles n.a.v.de lessen.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTk4NDMw